EDUKACJA I JĘZYKIskuteczne metody nauki

Jeśli wydaje wam się, że ciągle się uczycie, a mimo to niewiele pamiętacie, to zapewne dzieje się tak dlatego, że uczycie się w nieodpowiedni sposób. Wystarczy zastosować kilka prostych zasad, a wasza nauka będzie dużo efektywniejsza i zajmie wam mniej czasu.

Po pierwsze, trzeba zdawać sobie sprawę z tego, jak działa nasz mózg.

Mózg jest trochę jak twardy dysk w komputerze – ma ograniczoną pojemność. Wszystkie nowe informacje, które do nas na co dzień docierają, trafiają do pamięci krótkotrwałej. Zwykle już następnego dnia większości nie pamiętamy. Jeśli ich nie powtarzamy i nie używamy, nasz mózg uznaje je za niepotrzebne i pozbywa się ich po to, by zrobić miejsce na nowe.

A zatem, aby informacje, które chcemy zapamiętać trafiły do naszej pamięci długotrwałej, musimy je powtarzać.

Jednak skuteczne powtórki również rządzą się swoimi prawami. Powinniśmy je robić w odpowiednim czasie i w odpowiedni sposób.

Kiedy więc powtarzać?

Na to pytanie odpowiedzią jest metoda spaced repetition, czyli metoda inteligentnych powtórek, która paradoksalnie opiera się na krzywej… zapominania.

Według badań naukowych już po godzinie pamiętamy tylko połowę nowych informacji, a następnego dnia zaledwie 30%. Potem jest tylko gorzej.

Jednak to właśnie wtedy, kiedy jesteśmy o krok od zapomnienia, jest najlepszy czas na powtórkę. Dlaczego? Ponieważ wtedy najtrudniej nam przywołać daną informację, a im więcej wysiłku włożymy w jej odtworzenie, tym dłużej zostanie ona w naszej pamięci.

Większy wysiłek = lepsze zapamiętywanie.

Kiedy więc w ostatniej chwili uda nam się przypomnieć sobie daną informację, zapamiętamy ją dłużej, niż było to za pierwszym razem. Kolejna powtórka (znów na chwilę przed zapomnieniem) jeszcze bardziej wydłuży czas zapamiętania, dlatego jedną z podstawowych zasad metody spaced repetition jest powtarzanie w coraz dłuższych odstępach czasu.

Jak długie powinny być przerwy między kolejnymi powtórkami? To zależy od nas i naszych predyspozycji oraz tego, jak dużej ilości materiału się uczymy. Przykładowe powtórki mogą wyglądać następująco: dzień pierwszy – nauka, a kolejne powtórki po 2, 5, 14, 30 dniach. Jeżeli uczymy się tylko do egzaminu, potrzebujemy kilku powtórek rozłożonych w czasie, jednak ucząc się np. języka obcego i chcąc, by np. nowe słownictwo trafiło do naszej pamięci długotrwałej, należy wracać do powtórek co ok. 3-6 miesięcy (chyba, że na bieżąco używamy danych słów i stają się one dla nas z czasem oczywiste).

W metodzie spaced repetitionnależy też podzielić informacje, które chcemy zapamiętać, na te, które są dla nas łatwe i te trudniejsze. Jeśli zatem uczymy się słówek, te, które wydają nam się łatwiejsze powtarzamy rzadziej, częściej zaś wracamy do tych, które sprawiają nam więcej trudności.

Jeśli wiemy już, kiedy powtarzać, to teraz zobaczmy, w jaki sposób to robić.

Zastanówmy się, jak najczęściej uczymy się danego materiału. Mamy przed sobą sprawdzian lub egzamin i co robimy?

Najczęstszą odpowiedzią będzie – czytamy. Czytamy dwa, pięć, a nawet dziesięć razy ten sam tekst, rozdział w książce, notatki z wykładów. Zakreślamy najważniejsze informacje, a potem jeszcze raz je czytamy, zakreślamy, podkreślamy. Tymczasem wszelkie badania naukowe dowodzą, że czytanie jest pasywną, a tym samym najmniej efektywną metodą zapamiętywania. Czytanie zakreślonych fragmentów również.

Dlaczego więc jest ona tak powszechna? Ponieważ jest wygodna, przyjazna i nie wymaga od nas większego wysiłku. Jednak czy dany materiał przeczytamy dwa czy pięć razy, efekt będzie tak samo słaby.

Dlatego aby uczyć się efektywnie, trzeba stosować powtórki aktywne (ang. active recall).

Aktywne powtórki to przypominanie sobie informacji bez zaglądania do materiałów źródłowych, czyli książek, notatek itp. Dotyczy to również nauki. A więc najpierw uczymy się nowego materiału, a następnie zamykamy książkę albo chowamy notatki i próbujemy odtworzyć go z pamięci. Jeśli czegoś nie pamiętamy, sprawdzamy, a następnie od początku odtwarzamy bez wsparcia.

Jest kilka metod aktywnych powtórek. Najlepiej wybrać te, które najbardziej nam odpowiadają i korzystać z nich na zmianę. Oto kilka przykładowych.

FISZKI

Czy wybierzemy te papierowe czy w formie aplikacji (np. Anki), fiszki są świetnym sposobem na długotrwałe zapamiętywanie. Aby jednak były efektywne, powinny spełniać kilka warunków:

  • twórzmy sami swoje fiszki, już samo ich przygotowanie jest nauką,
  • pytania powinny być szczegółowe, a odpowiedzi krótkie i konkretne,
  • jedna fiszka = jedno pytanie,
  • jeśli uczymy się słownictwa, lepiej jeśli są to całe zdania niż pojedyncze słowa,
  • szybciej zapamiętamy informację, do której dodany jest obrazek / rysunek,
  • powtarzamy zawsze głośno.

Aplikacja Anki oparta jest na metodzie spaced repetition i sama podpowiada nam, kiedy powinniśmy dany materiał powtórzyć. W przypadku fiszek papierowych możemy zrobić sobie pudełko z przegródkami (powinno być ich co najmniej pięć). Każdą fiszkę z pytaniem, na które odpowiedź znamy, przekładamy do kolejnej przegródki i powtarzamy za kilka dni. Te, na które odpowiemy źle, wracają do przegródki pierwszej i powtarzanie zaczynamy od początku.

TEST

Zamiast czytać wielokrotnie ten sam tekst czy notatki, lepiej zrobić to raz, a później sprawdzić swoją wiedzę za pomocą testu. Badania wykazały, że przeczytanie materiału raz i kilkukrotne odpowiedzenie (nawet błędne) na dotyczące go proste pytania jest dużo skuteczniejsze, niż samo czytanie.

Pytania można układać podczas czytania, można również przeczytać materiał, a następnie wypisać z pamięci wszystko, co się z niego zapamiętało. Można również przygotowywać taki test już na etapie robienia notatek, np. podczas wykładu. Dzielimy wtedy kartkę pionową linią na ok. 1/3 jej szerokości, notatki robimy po prawej stronie, a poźniej po lewej dopisujemy do nich pytania. Podczas powtórki zakrywamy część z odpowiedziami i próbujemy odpowiedzieć na pytania, które wcześniej przygotowaliśmy.

jak robić notatki efektywna nauka

METODA NAUCZYCIELA

Kolejną skuteczną metodą na aktywne przypominanie sobie informacji oraz sprawdzanie, ile tak naprawdę pamiętamy i rozumiemy, to wejście w rolę nauczyciela. Po prostu opowiadamy to, czego się nauczyliśmy mamie, przyjacielowi, psu czy nawet samemu sobie, starając się wydobyć jak najwięcej szczegółów, przeanalizować problem, podać przykłady itd. Dobrze rozumiemy dane zagadnienie wtedy, kiedy potrafimy je w prosty sposób wytłumaczyć innym.

To tylko kilka spośród wielu skutecznych metod nauki. Jeżeli chcecie dowiedzieć się więcej, poszukajcie informacji na temat takich metod jak immersja, pałac pamięci, skojarzenia, metoda ciekawskiego dziecka itd.* Wybierzcie te, które najbardziej wam odpowiadają, a później stosujcie zamiennie.

Podsumowanie.

Niezależnie od tego, które metody nauki wybierzecie, pamiętajcie o tym, żeby:

  • uczyć się i powtarzać zawsze na głos,
  • rozkładać powtórki na coraz dłuższe odstępy czasu, częściej wracać do zagadnień, które są trudne, rzadziej do tych łatwiejszych,
  • wybierać aktywne metody nauki i powtórek, czyli te bez zaglądania do źródła,
  • pozwolić sobie na częściowe zapomnienie, aby wysiłek włożony w przywołanie odpowiedzi w pamięci był jak największy,
  • robić własne, dobrze rozplanowane notatki oraz materiały do powtórek,
  • zrozumieć to, czego się uczymy,
  • uczyć się i powtarzać wtedy, gdy nie jesteśmy zmęczeni czy głodni – drzemka (nie dłuższa niż 25-minutowa, czyli nie pozwalająca zapaść w głęboki sen) w ciągu dnia jest doskonałym sposobem na zregenerowanie organizmu,
  • od czasu do czasu, w miarę możliwości powtarzać na świeżym powietrzu,
  • zmieniać kolejność nauki i powtórek różnych działów, według badań skuteczniejsze jest mieszanie różnych materiałów niż uczenie się blokowo (czyli najpierw jednego zagadnienia w całości, a dopiero później kolejnego),
  • mieszać nie tylko zagadnienia, ale również metody nauki, to dostarcza mózgowi nowych bodźców, pozwala spojrzeć na dane zagadnienie z innej perspektywy, dzięki temu informacje zostają w naszej pamięci na dłużej.

 Magda Fou

* Polecam książkę Radka Kotarskiego Włam się do mózgu oraz anglojęzyczne kanały na YouTube: Mike and Matty i Thomas Frank.

 

ZOSTAŃ NASZYM PATRONEM

5 1 vote
Article Rating
Subskrybuj
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

1 Komentarz
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze
Anna Hylje
Anna Hylje
4 miesięcy temu

Mam kolorowy papier do fiszek (różne kolory na różne rodzajniki) i zamierzam je robić. Wypróbuję ten system powtórek rozłożony w czasie na nich 🙂