Pongalo pongal! Jak w Tamil Nadu świętowane są dożynki
Kilka lat temu, kiedy pracowałam w indyjskiej korporacji, żartowałam często, że praktycznie w każdym miesiącu w ciągu roku, jeśliby faktycznie liczyć wszystkie małe święta z kalendarza solarnego, którym posługują się Tamilowie, liczba pełnych dni pracujących nie przekroczyłaby tej palców obu dłoni. Bardzo płynnie przeplatają się zarówno uroczystości świeckie jak i religijne. Cóż, taka to obywatelska postawa “dzień święty święcić”.
Osobiście lubię ten stan gotowości do przyrządzania specjalnych potraw na indyjskie święta.
Sama ich mnogość może niejednego oszołomić, zwoływania rodziny bliższej i dalszych krewnych, żeby spędzić razem czas, odprawiania uroczystości modlitewnych, zapachu kadzideł i całego zamieszania, które każdemu – mniejszemu czy większemu festiwalowi towarzyszy. W ciągu roku ciężko zliczyć, ile się obchodzi świąt i nawet mnie samej trudno byłoby wybrać to jedno najważniejsze. Patrząc przez pryzmat południa Indii, wahałabym się między Diwali i dożynkami czyli tzw. świętem Pongal. Pokuszę się jednak, że społeczność tamilska bardziej skłaniałaby się do huczniejszych obchodów dożynek, które co roku przypadają mniej więcej w połowie stycznia.
Tradycyjna uroczystość z okazji zakończenia prac polowych i zbiorów zbóż w Tamil Nadu to czterodniowe święto, które ma symboliczne znaczenie.
Kończy się zima oraz pora deszczowa, małymi krokami zbliża się lato, wyższe temperatury i zmniejszone opady deszczu. Podczas tych kilku dni dziękuje się słońcu, matce naturze oraz zwierzętom, które przyczyniły się do obfitych zbiorów.
Pierwszy dzień festiwalu to tzw. Bhogi Pongal – czyli sprzątanie domostw i przygotowywanie się do głównych uroczystości, które mają miejsce drugiego dnia. Zwyczajem o poranku wynosi się przed dom stare rzeczy (może to być karton, jakieś pudło) i pali się miniogniska. Spalenie ma wymiar symboliczny. To zostawienie przeszłości i negatywnych rzeczy za sobą i oczyszczenie przestrzeni na kolejny sezon, rok. Generalne sprzątanie, pranie, czyszczenie podłóg – trochę podobnie do porządków, które w Polsce robi się przed Wielkanocą czy Bożym Narodzeniem. Wierzy się, że w tym dniu słońce zaczyna swoją wędrówkę ku półkuli północnej.
Drugi dzień (Thai Pongal) jest błogosławieniem jedzenia, plonów, które dał monsun.
Czci się boga słońca – w każdym domostwie gotuje się pongal – specjalną potrawę z rozgotowanego ryżu, który w pewnym momencie ma wykipieć (słowo pongal znaczy w tłumaczeniu właśnie wykipieć). Wznosi się wtedy okrzyk: pongalo, pongal!
![Pongal](https://klubpolek.pl/wp-content/uploads/2024/01/pongal.jpg)
Do tego przygotowuje się sos curry z różnorodnych, świeżych warzyw. Gotuje się mleko oraz słodki pongal z dodatkiem jaggery – nierafinowanego cukru z drzewa palmowego.
Odprawiana jest również pooja – modlitwa. Domostwa dekoruje się trzciną cukrową, a na ziemi przed wejściem pojawiają się kolorowe, wzorzyste obrazki „malowane” zmielonym ryżem, tzw. kolam (bądź rangoli). Często też rodziny popołudniem wybierają się do świątyń, żeby kontynuować dziękczynienie.
![Tamil Nadu](https://klubpolek.pl/wp-content/uploads/2024/01/TamilNadu.jpg)
Trzeci dzień festiwalu (Mattu Pongal) najhuczniej obchodzi się na wsiach.
Jest poświęcony krowom, które są “darczyńcami” mleka, szeroko wykorzystywanego w kuchni indyjskiej. Jest szczególnym podziękowaniem dla byków za ciężką pracę na roli (są to pozostałości wcześniejszych dekad, kiedy zamiast maszyn zwierzęta były wykorzystywane przy pracach polowych).
Każde zwierzę: krowa, byk, cielak jest myte oraz przystrajane kwiatami. Jeśli hodowca zdecyduje – często ich rogi malowane są na kolory: niebieski, czerwony czy żółty. Zwierzętom również odprawia się modlitwę. Mattu Pongal jest, w przeciwieństwie do wegetariańskiego Thai Pongal, dniem, kiedy na talerzach domowników pojawia się mięso. Przysmakiem tego dnia jest słodki pongal oraz medu vadai.
W tym właśnie dniu odbywa się też słynne na całe Tamil Nadu Jalikattu – walka człowieka z bykiem.
Jakkolwiek kontrowersyjnie by to nie brzmiało, walka jest podobna do hiszpańskiej corridy. Człowiek, który staje w szranki z bykiem i ma go ujechać / ujarzmić, czasem zdjąć flagę zaczepioną o jego rogi. Byk rasy pulikulam (bądź kangayam) charakteryzuje się wielkim garbem, za który ludzie biorący udział w walce mają go chwycić i zmusić do spoczynku.
Jalikattu wzbudza dużo emocji, szczególnie wśród obrońców praw zwierząt, którzy rokrocznie domagają się zaprzestania organizacji wydarzenia. W Tamil Nadu było przez pewien czas faktycznie wstrzymane, ale od 2017 roku wznowiono walki.
Czwarty, ostatni dzień festiwalu – tzw. Kaanum Pongal to czas odpoczynku, spędzania czasu z najbliższymi, często odwiedzinami dalszej rodziny. To najspokojniejszy dzień, emocje opadają, można odpocząć.
Odkąd w 2019 roku przebranżowiłam się na zawód rolniczki, bardzo doceniam pracę z ziemią, ogrodnictwo, rolnictwo czy chociażby miniuprawy na parapetach kuchennych.
Wiadomo, nie każdy ma warunki do wielkiego ogrodu na tyłach domu. Uprawianie i jedzenie warzyw, które wyrosły naturalnie pod moim okiem, cieszy podwójnie. Bo przecież czy nie każdy marzy o zdrowym odżywianiu siebie i swojej rodziny?