Ten wpis miał być o czymś innym. Miał dotyczyć podróży, radości poznawania nowych miejsc, pokonywania własnych słabości i odkrywania świata po kawałeczku. To też duża część mojego życia, ta, która dodaje mi siły i stanowi cel wszystkiego – odkrywanie, uczenie się, przezwyciężanie trudności. Ale dzisiaj, niestety ani słońce za oknem, ani muzyka w radio nie są w stanie oderwać mnie od rzeczywistości, która daje o sobie znać silniej niż kiedykolwiek. Od półtora roku mieszkam w USA, i choć już od prawie sześciu lat nie mieszkam w Polsce, to dopiero ten ostatni okres pokazał mi, co tak naprawdę znaczy być imigrantem.

Nigdy nie myślałam o sobie jako o migrantce. Przez jakiś czas byłam Polką mieszkającą za granicą, byłam studentką na wymianie, byłam obcokrajowcem, byłam ekspatem. Ale na pewno nie migrantem. Mieszkałam ponad 4 lata w Meksyku, poznałam w tym czasie mnóstwo ludzi z całego świata, którzy byli w podobnej sytuacji, co ja. Nikt nie był migrantem. Podobno migrantami są tylko przedstawiciele trzeciego świata, a my – biali, Europejczycy, jesteśmy ekspatami. I jest w tym dużo prawdy. To nie to samo być Polką w Meksyku, co być Gwatemalką, Honduryjką czy Peruwianką. Nawet jeśli mamy to samo wykształcenie, doświadczenie, status w naszych krajach, w Meksyku wejdziemy w inne struktury i zajmiemy inne miejsca w silnie podzielonej i mocno stojącej strukturze rasowej kraju. Wiedziałam o tym, ba, nawet pisałam o tym pracę magisterską! Wydawało mi się, że znając historię, statystyki, fakty, wiem doskonale skąd się to wzięło, dlaczego i jak bardzo jest to niesprawiedliwe. I właściwie tyle, nigdy nie żyłam życiem migranta, nigdy nie odczułam dyskryminacji na własnej skórze. Oczywiście musiałam przechodzić przez całą procedurę wizową, pozwolenie o pracę, papiery, dokumenty i niejeden raz wylewałam łzy niemocy w urzędzie migracyjnym. Na tym poziomie, każdy odczuł co znaczy mieszkać w obcym kraju. Jak bardzo jesteś sam na sam z całym systemem, którego nie rozumiesz, którego musisz się uczyć od zera i na który nie masz wpływu. Ale mimo wszystko…jeździłam co roku do Polski, robiłam co chciałam, pracowałam, podróżowałam, miałam przyjaciół, cele i pasje, jednym słowem, wiodłam naprawdę dobre i fajne życie.

Potem, jak to zawsze bywa gdy się mieszka w jednym miejscu wystarczająco długo, przyszedł czas na zmiany. A jak zmiany, to po całości i z całym impetem – przeprowadzka do USA (gdzie mój partner chciał dalej rozwijać karierę naukową i zawodową).

Myślałam, że jestem już weteranką w kwestii zmiany kraju i zaczynania od nowa, myślałam, że byłam już przygotowana, i choć oczywiście się bałam, to chęć doświadczenia czegoś ‘nowego’ i nieznanego była silniejsza niż strach. Rok spędzony w Teksasie i pół roku w Chicago dały mi w kość, ale ze strony z której najmniej ciosów się spodziewałam…

Stany otworzyły mi oczy na to, w jak horrendalnie podzielonym świecie żyjemy i jak bardzo nasze życia różnią się od siebie. W kraju, który miał być esencją kulturowej mieszanki (‘melting pot’), gdzie różne narody, wyznania i kultury współgrają i tworzą ‘nową-lepszą’ całość; dawno zakopane konflikty wewnętrzne, ciągle rosnące dysproporcje ekonomiczne i coraz silniejsza radykalizacja, wychodzi na światło dzienne szybciej niż ktokolwiek by się tego spodziewał.

Dziś mogę powiedzieć zupełnie szczerze, że przed przyjazdem do USA, nie miałam zielonego pojęcia o tym kraju. Nie zdawałam sobie sprawy jak bardzo Stany przez cały XX ingerowały w politykę i gospodarkę Karaibów i Ameryki Centralnej. Nie wiedziałam, że Portorykańczycy, mimo, że mają Amerykańskie obywatelstwo, nie mogą głosować. Nie wiedziałam, że na początku XX wieku, czarne obywatelki Stanów (w tym duża część Portorykanek oraz Meksykanek) była poddawana przymusowym aborcjom i sterylizacji pod ideologią Eugeniki. Choć wiedziałam, że podziały rasowe były bardzo silne, myślałam, że po latach 60tych i ruchu na rzecz praw obywatelskich (‘Civil Rights Movement’) ta karta przeszła już do historii. Okazuje się, że nie do końca. Nie wiedziałam, że na każdym kroku będę musiała zaznaczać swoją rasę, nie tylko przy dokumentach wizowych, ale przy aplikacji na studia, do pracy, do lekarza, w najróżniejszych ankietach i w momentach, kiedy nie miało to dla mnie najmniejszego sensu. Myślałam, że wszyscy przesadzają, a ‘rasa’ nie ma przecież znaczenia…miała nie mieć już znaczenia, prawda?

Nie wiedziałam, że masowa migracja z Meksyku do Stanów była w dużej mierze zapoczątkowana programami rządowymi (‘Braceros’), które miały na celu sprowadzenie taniej siły roboczej, głównie do pracy w rolnictwie w południowych stanach (Kalifornia, Teksas). Obiecano im wizy i obywatelstwo, jednak po skończonej pracy masowo deportowano z powrotem do Meksyku. Nie wiedziałam, że cały system jest zaprojektowany tak, że nieudokumentowani imigranci normalnie pracują, ba, nawet płacą podatki i żyją zupełnie normalnym życiem, wysyłają dzieci do szkół, kupują domy i nie różnią się niczym od reszty społeczeństwa…jedynie tym, że w każdej chwili mogą stracić wszystko. Są zawody i całe struktury gdzie specjalnie zatrudnia się nieudokumentowanych imigrantów, aby nie musieć płacić minimalnych stawek, ubezpieczeń, lekarzy, itd. I wszyscy o tym wiedzą, jest cała masa badań, dokumentów, statystyk. Stany nie istniałyby bez imigrantów, zarówno tych, którzy są tu legalnie jak i nielegalnie.

Zaczęłam studia MA na wydziale Latin American and Latino Studies na University of Illinois at Chicago. Uczę się i jednocześnie pracuję jako Teaching Assistant, co oznacza, że tez uczę. Dwoje z moich znajomych nie ma dokumentów. Oboje przyjechali do Stanów jako dzieci. Koleżanka opowiadała mi, że pamięta podróż, nocą przez granicę, przez pustynię, miała 6 lat. Dziś studiuje, pracuje i choć jest w Stanach nielegalnie, spędziła tu całe swoje życie. W 2012 roku Barack Obama wydał dyrektywę prezydencką – DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals) dzięki której, nieudokumentowani migranci, którzy przyjechali do Stanów jako dzieci (czyli nie mając wpływu na tę decyzję), mogą ubiegać się o SSN (Social Security Number) i dokumenty pozwalające im podjąć studia i legalną pracę. Dzięki tej dyrektywie miliony migrantów (w tym Polacy) mogą dziś wieść zbliżone do ‘normalnego’ życie.

Od ogłoszenia wyników wyborów na moim wydziale panuje strach i niemoc. Mam dużo studentów, którzy nie są udokumentowani, którzy zgłosili się do programu, aby móc się dalej rozwijać i legalnie pracować. Dziś boją się deportacji. Inni urodzili się już w Stanach, ale mają rodziny, znajomych, kuzynów, wujków, którzy są tu nielegalnie, też boją się o ich los. Wielu z nich nie mówi nawet po hiszpańsku, całe życie spędzili tutaj, kulturowo są Amerykanami, ale nie są obywatelami. Życie w ciągłym strachu odbija się mocno na psychice. Próbuję sobie wyobrazić jak to jest nie czuć się nigdy do końca bezpiecznie? Nie wiedzieć co przyniesie jutro? Nie mieć własnego kraju, który się za mną wstawi, jeśli będę potrzebować pomocy? To rzeczywistość milionów ludzi na całym świecie, milionów migrantów, milionów, którzy żyją też w tym najbogatszym i najbardziej demokratycznym raju zwanym U.S.A…

Donald Trump zakazał wjazdu i wydawania wiz mieszkańcom 7 muzułmańskich krajów. Od soboty niektóre osoby, które poznałam w ciągu tego półtora roku nie mogą odnowić swoich wiz, albo nie mogą wrócić do kraju. Ludzie, którzy mają podwójne obywatelstwo nie mogą wrócić do swoich rodzin, pracy, życia. Czym Ci ludzie różnią się ode mnie? Ich paszport ma inny kolor i inna nazwę. Tylko tyle. Naprawdę, to nic innego. Jesteśmy tu razem i próbujemy po prostu normalnie żyć. Pracujemy, uczymy się, płacimy podatki, wieczorami idziemy na piwo, albo zalegamy na kanapie i oglądamy seriale. Ich los jest też moim losem i dopiero teraz zaczynam widzieć i rozumieć pozycję tych, na których przez tyle lat patrzyłam zza szyby i wygodnej pozycji obywatela. I nie chodzi tu o specjalne traktowanie, nie chodzi o jakieś dyspensy czy przyznawanie medali za wytrwałość, nie chodzi nawet o łaskę i użalanie się nad ich losem, nie, nie, nie! Chodzi tylko o to, żeby spojrzeć z innej perspektywy, żeby tak choć na chwilę się zastanowić i przemyśleć. Może nawet wyrazić słowa i gesty solidarności przy jakiejś okazji. Nic więcej, tylko czasem postarać się zrozumieć przed wylaniem słów krytyki.

Dziś to oni, a jutro to mogę być ja, bez żadnego konkretnego powodu, tak po prostu… bo jestem imigrantem i zawsze już nim będę.

Isia Wieczorek / USA / Co kraj to… 

Share:
  • Dee Lukasik

    Dajesz do myślenia. Oh mam marzenie, by ludzie w końcu zapomnieli o rasach i kolorach skóry, a po prostu by byli ludzcy do wszystkich.

    • isiawieczorek

      Myślę, że nawet nie chodzi o zapomnienie i bycie ‚color blind’, a po prostu o szacunek i zrozumienie. I pozwolenie każdemu na bycie sobą. Im bardziej zbliżam się do ludzi zupełnie ode mnie różnych, tym bardziej zdaję sobie sprawę, że wcale nie są groźni, tylko inni. Nie muszę się ze wszystkimi przyjaźnić ani ich nawet lubić, ale jestem w stanie zrozumieć ich punkt widzenia i ich szanuję. Pozdrawiam :*

      • Dee Lukasik

        A ja im bardziej się zbliżam do ludzi innej rasy tym bardziej dostrzegam jak dużo jednak nas łączy…

      • Igomama

        Bardzo trafne słowa. Zgadzam się w stu procentach.

  • Niesamowite, jakie rozdwojenie jaźni panuje w najpotężniejszym (podobno) kraju świata. Zupełnie nie mogę pojąć polityki Trumpa, przecież jego własna matka i jej rodzina pochodzili ze Szkocji, a dziadkowe od strony ojca wyemigrowali do USA z Niemiec. Potęgę Stanów Zjednoczonych zbudowali imigranci właśnie, z absolutnie całego świata. Zamykanie granic dla ludzi z tych siedmiu krajów – ludzi, którzy przecież mają wizy, zielone karty, pracę, którzy zostali prześwietleni na wylot, zanim pozwolono im się tam w ogóle osiedlić – tylko wzmaga paranoję i umacnia ignorancję…

    • isiawieczorek

      Tak, niestety ta polityka ani nie zapobiega atakom terrorystycznym, ani nie sprawia, że jest bezpieczniej. Jedynie wzmacnia i podkreśla bardzo już silne podziały i radykalizm. Po takich 10 dniach, ciężkie 4 lata przed nami…

  • Przeraża mnie to, co sie dzieje na swiecie. Ja sama jestem w RPA „niewlasciwego” (wg wielu) koloru. I boje sie, ze w czasach ekstremizmu, rdzenni Afrykanie po prostu tez nam wszystkim nie Afrykanom po prostu „podziekują”. Czemu ze wzgledu na historie nie nalezaloby sie dziwic…

    • isiawieczorek

      Nasilające się podziały i radykalizm można odczuć w wielu miejscach niestety. Myślę, że trzeba o tym głośno mówić, bo zbyt długo wszyscy żyli w przeświadczeniu, że już ‚mamy to za sobą’. Przynajmniej tak jest w Stanach. Zamiatanie pod dywan i nieprzyznawanie publicznie jak silne są podziały społeczne, i to głównie na tle rasowym. Dziś trudno mi być optymistką i myśleć, że ‚będzie lepiej’. Ale też wiem, że są ludzie, organizacje i jednostki, które mimo wszystko działają i walczą, żeby było lepiej, więc to jakaś jedyna nadzieja…nawet w tych trudnych czasach. Pozdrowienia dla RPA! (Ps. uwielbiam Trevora Noah i Daily Show;))

    • Mnie też RPA się od razu skojarzyło, bo tam przecież kolor skóry i pochodzenie nadal mają ogromne znaczenie… Te wszystkie akcje afirmacyjne przeginają w drugą stronę i dzięki temu łatwo można „pielęgnować” animozje…

  • Napisałaś bardzo ciekawe zdanie: „Jestem imigrantem i już zawsze nim będę”. Smutne, ale prawdziwe. Natomiast pozostałe realia, które opisujesz, otworzyły mi oczy na wiele innych spraw.

    • isiawieczorek

      Dziękuję, cieszę się jeśli mogłam przez moje doświadczenia coś przybliżyć i wyjaśnić. Serdecznie pozdrawiam!

  • Igomama

    Dobrze, że podjęłaś taki ważny temat. Mieszkasz w USA, więc na pewno widzisz wszystkie zmiany i sytuacje z innej perspektywy niż przykładowy Kowalski w Polsce obserwujący obecne przemiany polityczne i społeczne z ekranu telewizora. Twój post to dla mnie takie świadectwo imigranta. Pozdrawiam:)

    • isiawieczorek

      Dziękuję! Myślę, że warto pisać o tym, bo media też nie zawsze przekazują wszystko. Od środka wygląda to zupełnie inaczej. Pozdrawiam ciepło!

  • Dziękuje za ten artykul, na pewno niejednemu czytelnikowi otworzylas oczy, bo zwykle wszystkim sie wydaje jak zycie w USA czy innych krajach jest lepsze od polskiego, a tu prosze- gorzka prawda.

  • Agnieszka

    Jakie mieszkanie w Szwecji nagle stalo sie proste i bezpieczne…

  • dopiero teraz miałem okazję przeczytać Twoją bardzo piękną notkę .. temat rzeka i tak wiele nowego się już wydarzyło przez te 2 tygodnie .. ‚travel ban’ zatrzymany przez sąd .. ‚travel ban’ który nawet dla wielu Republikanów jest bez sensu bo na przykład nie obejmuje Arabi Saudyskiej czy Egiptu czy UAE skąd wywodziło 90% terorystów odpowiedzialnych za ataki na Amerykanów w tym najtragiczniejszy w historii 9/11 .. skąd Bin Laden się wywodzil i jakich miał sponsorów w Królestwie to dobrze wiadomo ….

    ale chciałem o imigrantach w Stanach i o podziałach .. temat rzeka .. mieszkam tu od 26 lat i wiele już widziałem .. nie – Stany nie zmieniły się z dnia na dzień w dniu wyboru Baracka Obamy kiedy byłem z setkami tysięcych wiwatując mu w Grant Park ponad 8 lat temu (akurat byłem w Chicago u klienta) i nie – Stany nie zmieniły się z dnia na dzień w dniu wyboru Trumpa kiedy wiadomość do mnie dotarła kiedy byłem w Indonezji i opanował mnie ogromny smutek i gniew też … Stany zmieniły się bardzo w ostatnich 26 latach na lepsze moim zdaniem są bardziej otwarte na świat ludzie dużo więcej podróżują i Stany są nadal moim przybranym krajem, który szanuję i kocham jako ojczyznę moich córek jako tą krajnę, która uchroniła świat przed faszyzmem (poświecając wielu swoich najlepszych synów na polach bitew Europy) a potem także przed wydawałoby się kiedyś niemożliwym do zatrzymania komunizmem .. to kraj, który nie jest idealny i nigdy nim był ..często infantylnie idealizowany przez ludzi, którzy tu nie mieszkali na dłużej … ma bardzo wiele bolączek ale ma też bardzo wiele zalet .. co kto wybierze to jej/jego … jeden człowiek nawet prezydent nie definiuje tego kraju .. i szczególnie prezydent wybrany sporą mniejszością głosów

    dlaczego wygrał .. wygrał dzięki 80 tys głosom w trzech środkowych stanach WI, MI i zach PA .. to są stany najmniej imigranckie (tak jak Iowa i Indiana także), które wyludniają się i łatwo tam omamić ludzi bezsensownym populizmem … Chicago jest chlubną wyspą w środkowych stanach … wygrał dzięki szpiegom Putina na pewno troszkę tak .. ale głównie dlatego, że niestety ukryty seksizm okazał się silniejszy niż ukryty rasizm ponad 8 lat temu ….można zapytać też dlaczego Mitt Romney dużo mniej wrogi imigrantom Latino niż Trump dostał kilka procent głosów Latino mniej ? .. dla mnie odpowiedź jest taka, że to ukryty seksizm wśród pewnej części populacji Latino niestety .. tak bylo na Florydzie, którą Obama wygrał dwukrotnie .. oczywiście nawet dla mnie Demokraty odkąd tylko głosuję Clinton przy całej mojej sympatii dla kandydata kobiety była dla mnie kandydatem mniej ‚moim’ niż Kerry i Obama dwa razy .. po prostu z Clintonami nigdy nie wiadomo co tam u nich w szafie jaki szkielet wyskoczy nagle …

    wbrew pozorom i dzięki geniuszowi założycieli Stanów („nigdy więcej królów” :^) ) władza prezydenta w sprawach wewnętrznych jest ograniczona .. sądy są niezależne .. wielu senatorów jest dosyć niezależnych w poglądach .. włądze stanowe są bardzo silne władze lokalne np miejskie są bardzo silne to do nich należy władza nad policją .. a np u Ciebie burmistrz Emanuel zapowiedział, że żadnych tam rajdów policji na imigrantów nie będzie kropka .. myślę, że DACA przetrwa w takiej czy innej formie ..
    i nikt nie będzie deportował 11 milionów konsumentów .. amerykański biznes jest bardzo pragmatyczny :^) …
    u mnie w pracy w firmie informatycznej spora większość to imigranci czy z Chin czy Indii czy Meksyku czy Kolumbii czy Boliwii czy Brazylii jest kilkoro Turków i wielu Europejczyków … nikt nie rozdziera szat ..choć boimy się idiotycznych wojen handlowych .. mamy wielku klientów w Meksyku i w Am Łacińskiej … wierze, że nadal Stany są i będą wspaniałym krajem dla imigrantów tak jak Kanada czy Australia … czy ktoś mówi z akcentem czy nie . .czy wygląda tak czy siak .. każdy ma szansę .. kilkoro Meksykanów czy Kolumbijczyków z kórymi pracuję powiedziało mi, że łatwiej im o karierę w Stanach niż u siebie gdzie trzeba mieć plecy aby dostać pracę czy awans .. a dla kogoś np z Gwatemalii kariera w Meksyku jest sporo trudniejsza niż tu w Stanach .. jestem optymistą .. fala populizmu przejdzie .. oby tylko ludnośc Latino w Teksasie i Arizonie i Georgii ‚obudziła się’ tak jak ta w Kalifornii i poszła głosować .. Teksas jest podobny demograficznie do Kalifornii i kiedyś też będzie niebieski być może sporo szybciej niż to się może wydawać być może opozycja do obecnego prezydenta pomoże ‚obudzić’ tych potencjalnych wyborców

    gorąco pozdrawiam z południa i przesylam wiele optymizmu mimo wszystko

  • Ania

    Isia, przeczytałam z poślizgiem (i to jakim), ale za to jak się czytało! Super napisane. Czekam na taki dzień kiedy i ja wyleję na siebie całą żółć na temat tego kraju. A zbiera się…